Integratie van mindfulness in therapie of coaching

Ger Schurink, 7 maart 2010

Doe de intake zoals je gewend bent.

Bepaal of mindfulness zinvol is om te integreren in een therapie of coaching. (is er sprake van ingesleten patronen?) 

Handel vanuit een beredeneerde aanpak (=behandelplan): wat komt eerst, wat daarna etc. Hoe past mindfulness hierin ? Is er ‘evidence’ of zijn er aanwijzingen vanuit de literatuur etc. dat mindfulness zinvol is bij deze patronen ?

In de eerste behandelsessie: breng met de cliënt op een flip-over een recente kenmerkende probleemsituatie in kaart met behulp van het vierstappenschema in kaart. (zie pag. 34 e.v. in Schurink, 2009))
1 Aanleiding
2 Negatieve automatische gedachten
3 Gevoel + lichamelijke gewaarwordingen
4 Tegenmaatregelen: denken en doen.

Geef de flipover (en alle andere die je in de therapie maakt) mee aan de cliënt en laat er een Wordbestand van maken naar je gemaild wordt. Laat trouwens alles uitwerken in tekstbestanden zodat je cliënt en jij uiteindelijk een tastbaar ‘product’ hebben dat als naslagwerk/gebruiksaanwijzing kan dienen. 

Maak de rol duidelijk van het onvermogen om onaangename, pijnlijke emotionele ervaringen toe te laten. Het probleemgedrag is in feite het vermijden van die pijnlijke ervaringen (experiental avoidance). 
Aanleiding -> emotionele pijnlijke reactie -> Dit wil ik niet ! Dit moet weg ! -> Tegenmaatregelen-> Tijdelijke/gedeeltelijke opluchting -> voortduren of verergeren van het probleem. 

Mindfulness richt zich op “Dit wil ik niet ! Dit moet weg !” door het bewustworden en toelaten van de emotionele pijnlijke reactie waardoor er ‘vanzelf’ verwerking plaatsvindt en ruimte ontstaat voor een andere ervaring en (het aanleren van) ander gedrag. 

Leg wat mindfulness-meditatie is uit hoe de mindfulness oefeningen daarbij zinvol zijn. 
Doe met de cliënt een korte meditatie met nabespreking. Zorg voor de vertaling van de ervaring met deze meditatie naar het patroon van de cliënt. 
Geef oefeningen en een begeleidende tekst of boek mee. Bespreek welk huiswerk de cliënt zal doen. 

Therapie-sessie 2 en verder:

Start met een korte meditatie (4-8 min.) 
Bespreek de ervaringen met deze meditatie en het thuis oefen met de meditaties. 
Geef nieuwe oefeningen als huiswerk mee toegespitst op je cliënt.  
Bespreek steeds recente kenmerkende probleemsituaties en vraag/verhelder/ moedig aan hoe mindfulness hierbij gebruikt kan worden.

Gebruik afhankelijk van de cliënt en diens hulpvraag de verschillende oefeningen (gevoelens benoemen, mediteren met een moeilijkheid) uit: Schurink, G. (2009) Mindfulness. Een praktische training in omgaan met gevoelens en gewoonten. Zaltbommel: Thema.

Doe mindful exposure als onverwerkt (oud)zeer verband houdt met ingesleten patronen.

Gebruik bij complexere problemen aanvullende interventies en huiswerkopdrachten zoals:
• Emoties herkennen
• Gewoontepatronen in kaart brengen
• Een gewoontepatroon een pakkende naam geven
• Leefregels en ik-ben-opvattingen herkennen
• Realistische leefregels en ik-ben-opvattingen formuleren,
• Nieuw gedrag bedenken en uitvoeren in plaats van de tegenmaatregelen.

Integreer bij complexere problemen mindfulness in een bestaande effectieve (protocolaire) behandeling. Bijvoorbeeld: voeg mindfulness toe aan een exposure en responspreventie-programma bij dwangklachten.

Sluit de therapie af met enkele huiswerkopdrachten in de voorlaatste sessie:

Hoe zorg ik ervoor dat ik na de therapie actief blijf met mindfulness bij mijn patroon ?

Schrijf een persoonlijke brief aan je zelf met instructies (op basis van wat je geleerd hebt in de therapie) die je opent en leest als er op een toekomstig moment sprake is van een terugval. “Beste... Goed dat je deze brief gaat lezen. Je zit nu in een moeilijke situatie en het is wijs om de punten die hieronder staan aandachtig te lezen en er actie op te ondernemen. Etc. etc.”

Laat ‘onderhoudsbeurten’ inplannen waarbij de cliënt zelf bijvoorbeeld een keer per week een half uur (of langer) de tijd neemt om de stand van zaken op te nemen rond het patroon waaraan hij/zij werkt en op basis daarvan maatregelen te nemen. Deze ‘onderhoudsbeurten’ kunnen vooraf in de agenda gepland worden of in computerprogramma (Outlook etc.) waarin terugkerende taken met een herinnering vastgelegd kunnen worden.