Hoe ontwikkel je acceptatie?

Ger Schurink, 16 februari 2010

Steeds meer krijg ik de overtuiging dat toelaten, van gevoelens, het belangrijkste aspect van mindfulness is. Vooral als je mindfulness gebruikt bij emotionele problemen. Toelaten is een voorwaarde voor acceptatie van datgene wat niet te veranderen is. Nu niet, voorlopig niet of nooit niet. Ook in de vakliteratuur zie je steeds meer publicaties over het belang van rechtstreekse interventies bij het veranderen van (de houding tegenover) gevoelens en gedrag dat door dysfunctionele gevoelens wordt aangestuurd.
Een recent boek is: Emotion Regulation And Psychopathology: A Transdiagnostic Approach To Etiology And Treatment. Bij http://books.google.com kun je een deel van het boek inzien om te bepalen of het de aanschaf waard is.

Acceptatie is geen instructie bij hoe je mindfulness leert of toepast, maar een resultaat dat na verloop van tijd geleidelijk ontstaat. Acceptatie ontwikkel je door je innerlijke ervaringen volledig toe te laten. Het is het gevolg van het doorbreken van de experiëntiële vermijding: het vermijden van het ervaren van onprettige gevoelens. Die gevoelens proberen we op allerlei manieren te voorkomen, te negeren, te onderdrukken of te bestrijden.

Acceptatie ontstaat in een proces van toelaten van innerlijke ervaringen. In de MBCT leer je dit door je aandacht te richten op de plaatsen waar je je gevoelens in je lichaam voelt terwijl je niets doet om het te veranderen. Of zoals Williams et al. (2007, p.101)) het treffend formuleren: .... alle mindfulnessoefeningen stimuleren je ertoe je verwachtingen zo goed je kunt los te laten. Verwachtingen kunnen doelen worden die de ervaring van dit moment alleen maar hinderen.



Instructies die je vaak tegenkomt bij mindfulnessoefeningen zoals milde aandacht, vriendelijkheid, nietoordelen en loslaten zijn wat verwarrend. Je krijgt er met deze instructies eigenlijk weer taken en verwachtingen bij waar je aan moet voldoen en dat kan het nog lastiger maken.

Beter is het om niets te doen. Niets-doen op een speciale manier. Dat willen zeggen: je merkt op hoe je emotioneel reageert met negatieve automatische gedachten en de bijbehorende lichamelijke reactie en je laat alles toe, vooral je lichamelijke emotionele reacties. Althans, dat is het streven. Hier blijf je je leven lang mee bezig.

De volgende mindfulnessoefeningen zijn speciaal bedoeld om het toelaten van onaangename ervaringen te ontwikkelen. Je vindt ze in Schurink (2009): De ademruimte (vooral de derde stap), Gevoelens benoemen en Mediteren met een moeilijkheid.

Ook Mindful exposure, een door de therapeut begeleide toepassing bij 'oud zeer' is erg effectief in het toelaten en verwerken van gevoelens.Hierdoor ontstaat, vroeg of laat, uiteindelijk acceptatie.

De teksten in 'Hoe ontwikkel je acceptatie?' heb ik in de afgelopen jaren verzameld. Het zijn deels eigen teksten en korte bewerkte teksten van anderen. Ze zijn vooral bedoeld om uit te reiken aan cliënten in een op mindfulness gebaseerde therapie, training of coaching.

Soms is mindful toelaten opzich onvoldoende en is er meer nodig zoals het veranderen van negatieve opvattingen (vooroordelen). Hiervoor vind je ook enkele instructieve teksten.
Klik op de link om de pdf te downloaden: HOE_ONTWIKKEL_JE_ACCEPTATIE.pdf

Schurink, G. (2009) Mindfulness. Een praktische training in omgaan met gevoelens en gewoonten. Zaltbommel: Thema.
Williams, J. M. G., Teasdale, J.D., Segal, Z. & Kabat-Zinn, J. (2007). Mindfulness en bevrijding van depressie, Amsterdam: Uitgeverij Nieuwezijds.