mindfulness in therapie, coaching en trainingen

De angst voor terugkeer van kanker

Ger Schurink, 1 mei 2011

Veel mensen die kanker hebben gehad houden last van de angst voor terugkeer van kanker. De impact van deze angst wordt nogal eens over het hoofd gezien en daardoor blijft behandeling achterwege. Ook wordt wel verondersteld dat je deze angst niet kunt of hoeft te behandelen, omdat de angst reëel en invoelbaar is. Dit is een misverstand.

In GZ-PSYCHOLOGIE (30 april 2011) verscheen het uitstekende artikel: De angst voor terugkeer van kanker.(Angst_voor_terugkeer_van_kanker.pdf.)
De auteurs Coen Völker, Marije van der Lee en Anette Pet zijn als psycholoog werkzaam bij het Helen Dowling Instituut (HDI) in Utrecht (http://www.hdi.nl). Het HDI geeft psychosociale begeleiding aan mensen met kanker, ongeacht de aard en de ernst van de ziekte, de fase van behandeling of de vooruitzichten. De medewerkers begeleiden mensen met een slechte prognose maar ook mensen bij wie de behandeling succesvol is verlopen en die medisch gezien een gunstig vooruitzicht hebben.
Omdat kanker ook familieleden van de patient raakt, kunnen zij ook bij het HDI terecht.

In De angst voor terugkeer van kanker wordt stilgestaan bij stepped-care behandelopties voor angst rond kanker. Normalisatie, psycho-educatie en zelfmanagement zijn basisinterventies die behulpzaam blijken te zijn. Als dit niet voldoende effect sorteert, is meer gespecialiseerde hulp wenselijk, zoals cognitieve gedragstherapie of mindfulnesstraining.

De behandeling kan, afhankelijk van de hulpvraag, de volgende onderdelen omvatten
1. Diagnostiek
2. Normalisatie
2.1. Erkenning
2.2. Het gebruik van metaforen
2.3. Sociale steun
3. Psycho-educatie
3.1. Angstexperts
3.2. Neurofysiologie van angst
4. Zelfmanagement
4.1. Hulpbronnen
4.2. Medisch contact
4.3. Feitelijke signalering van recidivering en gedragslijn
5. Cognitieve gedragstherapie
5.1. CGT volgens Beck
5.2. Rationeel Emotieve Therapie (RET)
6. Derde generatie gedragstherapieën
6.1. Acceptatiegerichte therapieën
6.2. Mindfulness
6.3. Mindful reguleren
6.4. Mindful exposure
6.5. De-identificatie

image
Rondom kanker kan er veel angst zijn

In het stepped-care model voor de behandeling van angst voor terugkeer van kanker kan mindfulness een belangrijke plaats hebben.
Bij alle vormen van behandeling van de angst voor recidivering is 'acceptatie' een belangrijk thema. De cliënt zal een aantal zaken onder ogen moeten zien: dat hij kanker heeft (gehad), dat hij gedurende een kortere of langere tijd onder medische controle blijft en zich daarmee in ieder geval met enige regelmaat patiënt zal voelen en dat er een fundamentele onzekerheid in zijn leven is geslopen; het vertrouwde levensperspectief is weggevallen en een lang en gezond leven is een stuk minder vanzelfsprekend. Op acceptatie gerichte therapieën – zoals Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR), Mindfulness Based Cognitive Therapy (MBCT) en Acceptance and Commitment Therapy (ACT) – lijken een goede aanvulling te zijn, omdat ze cliënten concrete handvatten bieden om met langdurige lichamelijke klachten en angsten om te gaan. Daarnaast wordt in de eerste en tweede generatie gedragstherapieën minder nadruk gelegd op het lichaam.

De behandeling die beschreven wordt in De angst voor terugkeer van kanker, is een goed onderbouwd behandelprogramma dat ook aanwijzingen geeft voor omgang met angst rondom andere ernstige ziekten.
Het artikel laat ook mooi zien hoe mindfulness op een onderbouwde manier geïntegreerd is in een bestaande cognitief gedragstherapeutische werkwijze. Aan dit soort behandelmethoden is bij therapeuten veel behoefte. Het stepped-care model van het HDI is een verademing vergeleken met het grote aanbod van mindfulness-trainingen, die zich nauwelijks van elkaar onderscheiden en gepresenteerd worden als een panacee voor een breed scala aan klachten. Veel beter dan een 'one-size-fits-all' benadering is een doordachte toepassing van mindfulness afgestemd op de persoon en het specifieke van diens problematiek.

In het artikel van Völker, van der Lee en Pet wordt mindful exposure kort besproken als interventie bij PTSS-klachten bij (ex-)patienten. Een uitvoerige handleiding hiervan vind je in een bijdrage op 8 november 2010 in dit weblog. (http://www.mindfulnessblog.nl/index.php/blog/artikel/mindful_exposure_en_verwerking/ )

Er zijn nog geen reacties op dit artikel.

 

Als je wilt reageren op dit artikel, vul dan het onderstaande formulier in. Om ongewenste mail/spam tegen te gaan worden reacties niet automatisch geplaatst. Ze worden dus eerst even bekeken en verschijnen pas op een later tijdstip in het weblog.

Uw naam

Uw mailadres

Uw reactie

laat mij weten als iemand hierop reageert

onthoud mij

vul deze gegevens ook in: