mindfulness in therapie, coaching en trainingen

Congres Mindfulness in de praktijk

Congres Mindfulness in de praktijk, Vrijdag 14 juni 2013

Op vrijdag 14 juni vindt het Congres Mindfulness in de praktijk plaats. Je kunt je aanmelden via http://www.11congressen.nl.

Mindfulness mag zich de laatste jaren in een groeiende belangstelling verheugen. Inmiddels wordt mindfulness niet alleen gebruikt om stress te reduceren en depressie te behandelen, maar het wordt ook ingezet bij veel andere problemen en stoornissen. Mindfulness vormt de kern van methoden als Mindfulness Based Stress Reduction en Mindfulness Based Cognitive Therapy, en speelt een belangrijke rol in therapieën als Acceptatie en Commitmenttherapie en Dialectische Gedragstherapie.

Door al deze verschillende toepassingen is het helaas niet altijd meer duidelijk wat mindfulness nu precies is. Of welke mindfulnessoefenin- gen je bij specifieke klachten en problemen het beste kunt inzetten.

Deze vragen staan centraal op het congres Mindfulness in de praktijk. Aan de hand van gedegen onderzoek en concrete voorbeelden laten gerenommeerde deskundigen zien hoe mindfulness is toe te passen bij uiteenlopende klachten.

De dag start met een inleiding over de stand van zaken. Wat is er in- middels bereikt en hoe kunnen op mindfulness gebaseerde metho- den worden verbeterd? Vervolgens wordt in de daaropvolgende lezingen steeds gekeken hoe mindfulness kan worden toegepast in de behandeling van depressie, angst, borderline, psychose, autisme en ADHD. De dag wordt besloten met een interactieve discussie met alle sprekers over nut en nadeel van mindfulness: wat werkt er goed en wat zijn mogelijke valkuilen?


Programma



10.00-10.45 | Inleiding dagvoorzitter MBSR, MBCT, ACT en DBT | Ger Schurink

10.45-11.15 | Mindfulness en autisme | Annelies Spek

11.15-11.45 | Koffiepauze

11.45-12.15 | Mindfulness en ADHD | Sevket Hepark
12.15-12.45 | Mindfulness en depressie | Martine Steen

12.45-13.45 | Lunch

13.45-14.15 | Mindfulness en borderline | Wies van den Bosch
14.15-14.45 | Mindfulness en angst | Engel Nieborg

14.45-15.15 | Koffiepauze

15.15-15.45 | Mindfulness en psychose | Frank Vernooij
15.45-16.30 | Discussie Zin en onzin van mindfulness | Remco Havermans

16.30 Borrel

Sprekers



dr. Wies van den Bosch is als klinisch psycholoog en psychotherapeut werkzaam bij Pro Persona. Daarnaast werkt ze als senior onderzoeker bij het Centrum Persoonlijkheidsstoornissen Jelgersma in Oegstgeest.

dr. Remco Havermans is als onderzoeker verbonden aan de faculteit Psychologie en Neurowetenschappen van de Universiteit Maastricht.

drs. Sevket Hepark is als psychiater en mindfulnesstrainer verbonden aan het Radboud Universitair Medisch Centrum, Nijmegen.

drs. Engel Nieborg is als klinisch psycholoog en psychotherapeut werkzaam bij de polikliniek Angst en stemming en de polikliniek HIV van GGz inGeest, Amsterdam.

drs. Ger Schurink is gz-psycholoog, cognitief-gedragstherapeut en psychotherapeut en heeft een trainingsbureau MBCT Trainingen en een eigen praktijk voor eerstelijnspsychologie en psychotherapie in Borne.

dr. Annelies Spek is als klinisch psycholoog en senior onderzoeker werk- zaam bij het Centrum Autisme Volwassenen, GGz Eindhoven.

drs. Martine Steen werkt als arts en mindfulnesstrainer bij het Radboud Universitair Medisch Centrum voor Mindfulness in Nijmegen.

drs. Frank Vernooij is als gz-psycholoog, psychotherapeut en mindfulness- trainer bij het Sint Antonius Ziekenhuis, Nieuwegein.



Ger Schurink: Inleiding – mindfulness in MBSR, MBCT, ACT EN DBT



Het enthousiasme en optimisme in de toepassingsmogelijkheden van mindfulness is in de afgelopen jaren enorm toegenomen. Er zijn tientallen populaire boeken over mindfulness verschenen en er is inmiddels een grote hoeveelheid onderzoeksliteratuur over mindfulness zoals kwalitatief onderzoek, gecontroleerde klinische trials en neurowetenschappelijke studies. In 2002 waren dat er 28 en in 2011 was het aantal wetenschappelijke publicaties gestegen tot 397. Veel studies laten positieve effecten zien van op mindfulness gebaseerde interventies.

Toch is er nog steeds veel onduidelijkheid over wat mindfulness precies is, wat de werkingsmechanismen zijn, bij welke klachten het geïndiceerd is en welke mindfulnessoefeningen je bij specifieke klachten en problemen het beste kunt inzetten.

In de inleiding staan deze vragen centraal en worden voorstellen gedaan om op mindfulness gebaseerde behandelingen te verbeteren.


dr. Annelies Spek: Mindfulness en autisme



Onderzoek laat zien dat autisme vaak samengaat met comorbide problemen zoals angst en depressie. Ook weten we dat mensen met autisme gemakkelijk overbelast raken door hun prikkelgevoeligheid. Recentelijk is mindfulness-based stress reduction (MBSR), een veel gebruikte methodiek bij angst en depressie, aangepast voor volwassenen met autisme. Uit onderzoek blijkt deze therapievorm effectief bij klachten van overbelasting, angst en depressie bij volwassenen met autisme. Eén van de voordelen van MBSR voor mensen met autisme is dat er weinig beroep wordt gedaan op het herkennen en analyseren van gedachten en gevoelens. Tijdens de lezing wordt, aan de hand van praktijkvoorbeelden en filmpjes, toegelicht hoe MBSR toegepast kan worden bij mensen met autisme.


Sevket Hepark: Mindfulness en ADHD



AD(H)D is een psychiatrische aandoening die zich in de kinder- en jeugdjaren ontwikkelt en zich vaak voortzet in de volwassenenleeftijd. Stimulerende middelen zijn de meest effectieve behandeling bij ADHD. Echter is er vaak behoefte aan andere interventies om de effectiviteit van de behandeling te vergroten. Cognitieve functiestoornissen zoals aandacht, werkgeheugen en responsinhibitie zijn de hoofdkenmerken van ADHD. De meeste van deze afwijkingen kunnen gezien worden als tekortschietende zelfregulatie vaardigheden, die mogelijk beïnvloedbaar zijn met het trainen van kernoplettendheid en zelfregulatie vaardigheden.
In deze presentatie wil ik de ervaringen met deze doelgroep, aangepaste trainingsprogramma en de resultaten van de eerste pilot- en gecontroleerde studie bij UMC Nijmegen bespreken.

Martine Steen: Mindfulness en depressie



Lezing: Zoals verscheidene groot opgezette onderzoeken inmiddels hebben aangetoond is Mindfulness Based Cognitive Therapy (MBCT) effectief bij de behandeling van depressie.
Het helpt de kans op een recidief verminderen en indien ingezet bij een huidige depressie reduceert het de ernst van de klachten.
Waarom? Weten we dat al? Valt daar überhaupt iets zinnigs over te zeggen? Als antwoord op deze vragen wordt in deze presentatie allereerst een korte meta-analyse van het belangrijkste wetenschappelijk onderzoek naar Mindfulness en depressie gegeven. Vervolgens wordt een beeld geschetst van de rationale van de mindfulnesscursus bij depressie, geillustreerd met een aantal praktijkcasussen.

Martine Steen werkt als arts en mindfulnesstrainer met mensen met angst en depressie. Door middel van verhalen uit de praktijk wil zij een illustratieve bijdrage leveren aan het inzicht in en de discussie over de inzetbaarheid van mindfulness.

Wies van den Bosch: Mindfulness en borderline

Mindfulness en borderline: a match made in heaven?
Eerst zal een korte bespreking van de criteria van de borderline persoonlijkheidsstoornis plaats vinden. Daarna zal ingegaan worden op de wijze waarop deze problematiek op evidence based wijze met behulp van Dialectische gedragstherapie (DGT) en Mentalisation Based Therapie (MBT) behandeld wordt. De centrale rol van mindfulness in Dialectische gedragstherapie is bekend. Minder bekend is dat ook in Mentalisation Based Therapie mindfulness toegepast wordt, zei het onder een andere naam. En in beide methoden wordt van therapeuten verwacht dat zij zich een ‘mindfulle’ houding eigen maken, zodat binnen de behandeling begrip voor en mededogen met de problematiek van de cliënt leidend kan zijn. De consequenties in de praktijk voor therapeuten zullen besproken worden.


Engel Nieborg: Mindfulness en angst



Mindfulness Based Cognitive Therapy is ontwikkeld als terugvalpreventie-programma bij depressie. In deze presentatie wordt stilgestaan bij hoe MBCT kan worden toegepast bij terugvalpreventie van angst. Angst heeft een cognitieve en fysieke component. In MBCT gaat het om beide leren waar te nemen en te verdragen. Daarbij is aandacht voor hoe interpretaties de ervaring van angst beïnvloeden en aanleiding kunnen zijn voor terugval.
Van belang is de relatie die men aangaat met cognities en lichamelijke sensaties. Bij MBCT gaat het om acceptatie in plaats van gericht zijn op veranderen van de angst. Acceptatie niet als berusting maar als onderkennen van de angst (lichamelijke sensaties en cognities) en gedragstendenties. Bij angst kan dit bestaan uit het zich identificeren met de cognities en sensaties. Dit kan leiden tot vermijding. Mindfulness is naast het onderkennen en accepteren van lichamelijke sensaties en cognities gericht op het blijven bij de angst door deze actief te onderzoeken. Het is daardoor een vorm van exposure waardoor de angst kan afnemen.
In de presentatie zal worden betoogd en onderbouwd dat mindfulness in de behandeling van angst naast cognitieve gedragstherapie gebruikt kan worden. Hoewel cognitieve gedragstherapie de aangewezen behandeling is voor angstklachten, kunnen elementen uit de mindfulness met name gebruikt worden om terugval te voorkomen.
Daarbij dient echter wel aangetekend te worden dat bij de start van mindfulness rekening dient te worden gehouden met het openleggend karakter ervan hetgeen met name bij ernstige angstklachten kan leiden tot versterking van de klachten.

drs. Frank Vernooij: Mindfulness en psychose



Wat kan mindfulness bij de doelgroep van mensen die eerder psychotisch zijn geweest betekenen en is het bij hen, gezien de structurele psychische kwetsbaarheid, gecontraindiceerd? Dat zijn twee belangrijke vragen. Het antwoord op de tweede vraag lijkt genuanceerd te liggen en gerelateerd aan de mate van kwetsbaarheid, de setting, de deskundigheid van de trainer op psychiatrisch gebied, de mate van individuele begeleiding die in voorkomende gevallen geboden kan worden en de aard van de meditatieoefeningen die wordt aangeboden. Deze aspecten zullen de revue passeren. Het antwoord op de eerste vraag zou zeker positief kunnen zijn m.n. met betrekking tot de ego-versterkende en bevestigende mogelijkheden die bepaalde mindfulnessoefeningen in zich dragen.


dr. Remco Havermans: Zin en onzin van mindfulness, plenaire discussie met sprekers en zaal olv Havermans



Mindfulness verwijst naar het niet oordelend richten van aandacht in het nu. Het is inmiddels een belangrijk concept geworden binnen verschillende varianten van therapie voor uiteenlopende vormen van psychopathologie. Vooral mindfulnessmeditatie is erg populair. Mindfulness is goed voor alles, zo lijkt het haast. Maar is dat ook zo? Er wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de effectiviteit van mindfulnessmeditatie. Ik meen dat dit onderzoek tot nog toe tamelijk nietszeggend is. Ik zal laten zien waarom ik dat denk en ik zal betogen dat we er verstandig aan doen om terughoudend te zijn in het toepassen van mindfulnessmeditatie bij de behandeling van psychopathologie.


Er zijn nog geen reacties op dit artikel.

 

Als je wilt reageren op dit artikel, vul dan het onderstaande formulier in. Om ongewenste mail/spam tegen te gaan worden reacties niet automatisch geplaatst. Ze worden dus eerst even bekeken en verschijnen pas op een later tijdstip in het weblog.

Uw naam

Uw mailadres

Uw reactie

laat mij weten als iemand hierop reageert

onthoud mij

vul deze gegevens ook in: